بر اساس اعلام وزارت تعاون، کار و حمایت اجتماعی از جمعیت، برآورد هزینه برای خانوارهای شهری زیر خط فقر مسکن در سال 1401 نشان می‌دهد که میانگین هزینه‌های ماهانه ساکنان زیر خط فقر حدود 2 میلیون و 454 هزار تومان است. بیشترین رقم در تهران، 3 میلیون و 822 هزار تومان و کمترین آن در خراسان جنوبی با 837 هزار تومان است.فقر ایران و خط فقر مسکن

آزاده شهاب، کارشناس معاونت پژوهشی رفاه اجتماعی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی با ارائه نتایج یک تحقیق درباره «فقر مسکن در ایران» به این وزارتخانه گفت: بر‌اساس وضعیت مسکن و برنامه اسکان بشر سازمان ملل متحد و احصای مفاهیم مورد نظر و منطبق در ایران، فقر مسکن را میتوان تعریف کرد.

وی افزود: بر این اساس وضعیت نامناسب مسکن و عدم دسترسی به مسکن ارزان قیمت دو شاخص تعیین کننده کیفیت مسکن است. مسکن ضعیف به درصدی از مردم اطلاق می شود که حداقل از یک جنبه مسکن (دسترسی به آب، دسترسی به سرویس بهداشتی، فضای زندگی مناسب، مسکن پایدار و امنیت تصدی) محروم هستند.

عدم دسترسی به مسکن ارزان قیمت یا مقرون به صرفه نیز به معنای درصد افرادی است که سهم آنها از مسکن بیش از 30 درصد مخارج آنها است، از جمله جمعیت تحت پوشش برنامه های حمایتی مسکن را شامل می‌شوند.

 

آزاده شهاب در ادامه به برشمردن شاخص هایی برای سنجش فقر مسکن اشاره کرد و گفت: درصد جمعیت بدون آب شرب لوله کشی، درصد جمعیت بدون حمام و سرویس بهداشتی، شاخص مسکن، شاخص تراکم خانوار، شاخص مصالح ساختمانی و سن ساختمان (درصد خانوارهایی که در سکونتگاه بی دوام زندگی میکنند)، نسبت به خانوارهایی که دارای اسناد مالکیت زمین، ارباب یا هر دو هستند، شاخص سهم مسکن از هزینه خانوار شهری و شاخص دسترسی به مسکن از این جمله است.

 

چالش بزرگ فقر مسکن در مناطق شهری و روستایی

کارشناس معاونت پژوهشی رفاه اجتماعی وزارت تعاون، کار و رفاه با ارائه تصویری از فقر مسکن در ایران، گفت: مهمترین مشکل فقر مسکن در مناطق شهری، عدم دسترسی به مسکن ارزان قیمت است.

مهمترین مشکل فقر مسکن در روستاها، فقیر بودن مسکن است و دلیل اصلی آن نوع “مواد” استفاده شده است. بر این اساس، میزان عدم دسترسی به مسکن ارزان قیمت در مناطق شهری 49 درصد (9.5 میلیون خانوار) ​​و نرخ فقر مسکن در مناطق روستایی 40 درصد (2.4 میلیون خانوار) ​​است.

 

41 درصد خانوارهای کشور در سال99 به مسکن ارزان قیمت دسترسی نداشته اند/ تهرانی ها در صدر جدول

وی همچنین به نرخ فقر مسکن در دهه 90 اشاره کرد و گفت: شاخص کمبود مسکن ارزان قیمت در این مدت روند افزایشی داشت به طوری که در سال 1390 حدود 33 درصد و در سال 1399 حدود 41 درصد از خانوارهای کشور سهم مسکن بیش از 30 درصد در هزینه های زندگیشان بوده است. به علاوه نرخ بد‌مسکنی ( محرومیت در حداقل یکی از ابعاد مسکن) دارای روند نزولی بوده است.

 

هرمزگان به بالاترین سطح بی خانمانی رسید

طبق آمار نرخ میانگین کشوری بی خانمانی (خانوارهای دارای حداقل یک فقره مسکن) در کشور در سال 1399، 19 درصد است که در این میان بیشترین بدمسکنی در استان هرمزگان با 64.75 درصد و کمترین میزان بی خانمانی مربوط به استان ایلام  با 4.30 درصد است.

وی همچنین آمار خانوارهای فاقد مسکن ارزان قیمت در سال 1399 را اعلام کرد و میانگین کشوری این شاخص را 41 درصد اعلام کرد و گفت: تهران با 81 درصد بیشترین و خراسان جنوبی با 9 درصد کمترین آمار را دارند.

کارشناس معاونت پژوهشی رفاه اجتماعی وزارت تعاون، کار و رفاه ادامه داد: همچنین نسبت خانوارهای فاقد مسکن ارزان قیمت (مستاجر) در سال 1399 نیز 57 درصد بوده که بالاترین میزان آن در شهر تهران با 79.9 درصد بوده است. کمترین نرخ در خراسان جنوبی 8.3 درصد است.

وی با بیان اینکه نرخ فقر مسکن در خانوارهای فقیر دو برابر خانوارهای غیر فقیر است، گفت: خانواده هایی که درآمدشان زیر خط فقر مطلق باشد فقیر محسوب می شوند. همچنین نرخ فقر مسکن در خانوارهای زن سرپرست با خانوارهای مردسالار تفاوت معناداری دارد.

 

بررسی محروم ترین استان های کشور از نظر بخش مسکن

وی همچنین محروم ترین استان های کشور از نظر شاخص های حوزه مسکن را نام برد و بیان کرد: محروم‌ترین استان های کشور در بخش مسکن، سیستان و بلوچستان و کرمان هستند که در پنج شاخص از شش شاخص در حوزه مسکن بررسی شدند و در وضعیت بدتری از میانگین کشوری قرار دارند.

شهاب همچنین به تشریح سهم مخارج مسکن در مخارج خانوارها در دهه 90 پرداخت و گفت: روند افزایش سهم هزینه مسکن در کشور از سال 1397 با سرعت بیشتری نسبت به سال های گذشته در حال افزایش است و شرایط اقتصادی یکی از دلایل اصلی آن است. بر این اساس، سهم مخارج مسکن در سبد هزینه خانوارها در ایران حدود 1.7 برابر بیشتر از اتحادیه اروپا و منطقه یورو است.

 

نرخ فقر در خانوارهای مستاجر شهری و روستایی

یک کارشناس معاونت تحقیقات اجتماعی وزارت تعاون، کار و رفاه با ارائه آماری از مستاجران در سال 99 گفت: میانگین آمار مستاجران کشور 19 درصد است. تهران با 29.3 درصد بیشترین میزان مستاجر را داراست و آذربایجان شرقی با 7.4 درصد کمترین تعداد مستاجر را دارد.

نسبت مستاجران خانوار با بیش از 30 درصد هزینه مسکن در مناطق روستایی 6 درصد و در مناطق شهری 94 درصد است. همچنین نرخ فقر در خانوارهای مستاجر در بخش شهری 27 درصد و در بخش روستایی 17 درصد است.فقر در سال 1401

وی ادامه داد: درصد خانوارهای مستاجر شهری با ارزش مسکن بیش از 30 درصد در سبد هزینه خانوار در سال 1399 نشان می دهد که میانگین آن در مناطق شهری 59 درصد است که بیشترین و کمترین آن در تهران 80.4 و در خراسان جنوبی است 9 درصد است.

شهاب خاطرنشان کرد: مقایسه مستاجران و غیر مستاجران با میانگین کشوری در سال 1399 نشان می دهد که ساکنان برای رفع نیاز مسکن سایر هزینه ها و لذت های زندگی را کاهش داده و در جامعه آسیب پذیرتر هستند.

در دهه 90 در یک خانوار، ارزش گروهی از مستاجران همیشه بیشتر از غیر مستاجرها (1.13 برابر) بود. با نگاهی به نرخ فقر مسکن، می توان گفت که مشکل اصلی ساکنان، عدم دسترسی به مسکن ارزان قیمت است.

وی همچنین به روند شناسایی جمعیت آسیب پذیر مستاجران در سال 1399 پرداخت و اظهار داشت: برآورد هزینه مسکن برای مستاجران شهری زیر خط فقر در سال 1401 نشان می دهد که میانگین هزینه مسکن برای مستاجران زیر خط فقر حدود 2 میلیون 454 هزار تومان است که در ماه که با بیشترین نرخ 3 میلیون و 822 هزار تومان در تهران و 837 هزار تومان با کمترین نرخ در خراسان جنوبی است.

 

کارشناس معاونت تحقیقات اجتماعی وزارت تعاون، کار و حمایت اجتماعی در بخشی دیگر از سخنان خود به بیان سیاست های مختلف حمایتی مستاجران از جمله اجاره مسکن اجتماعی، اجاره، انواع کنترل اجاره بها در سطوح ورودی پرداخت و حداقل تنظیم کیفیت مسکن اجاره ای و مالیاتی پرداخت ودر توضیح طرح پیشنهادی (کمک هزینه اجاره) گفت: سناریوی اول حمایت از سه دهم درآمد است که گروه حمایتی پیشنهادی یک خانوار شهری با درآمد غیر ثابت با حداقل سه فرزند زیر 25 سال در سه دهم ابتدایی است. خانوارهای مستاجر شهری بدون درآمد ثابت و فرزندان زیر 18 سال در سه دهک اول، خانوارهای مستاجر شهری با فرزند زیر 18 سال با بالای 2 سال در سه دهک اول درآمدی  و مستاجران بازنشسته شهری در سه دهک اول قرار گرفته اند.

 

شهاب افزود: جمعیت برآوردی این طرح یک میلیون و 380 هزار خانوار و منابع مورد نیاز 22 هزار میلیارد و 26 میلیون تومان است. در سناریوی دوم که شامل حمایت از پنج دهک اول درآمدی است، جمعیت برآورد شده 1.88 میلیون خانوار و منابع مورد نیاز 27.67 هزار میلیارد تومان است و تامین منابع از طریق افزایش پایه مالیاتی در بخش مسکن به عنوان مالیات سالانه مسکن محاسبه می شود.

 

سید هادی موسوی نیک، مدیر دفتر تحقیقات رفاهی وزارت تعاون، کار و رفاه نیز با بیان اینکه این مطالعه یک کار کارشناسی و قابل بحث است، گفت: از جمله نکاتی است که نشان می دهد چگونه و  تا چه اندازه وضعیت مسکن و فقر مسکن را تشدید کرد.

 

خانوارهای ایرانی نجیبانه سایر هزینه های زندگی را برای تامین هزینه های مسکن کاهش می دهند

وی افزود: در این بحث مسکن ارزان قیمت که ملاک قرار می گیرد، وضعیت برخی استان ها نسبت به سایر کشورها حادتر است و بالغ بر 80 درصد خانوارهای مستاجر در تهران هزینه مسکن خود را از سبد مخارج خانوار جدا می کنند و این هزینه بیش از 30% درصد است.

خانوارهای ایرانی به سختی سایر هزینه های زندگی را برای تامین هزینه مسکن کاهش می دهند که تا حدودی اجتناب ناپذیرتر از سایر هزینه ها است. خانواده ها حتی برای تامین هزینه های مسکن از هزینه غذا و مایحتاج اولیه نیز میزنند.

موسوی مشکل اصلی را شناسایی گروه های هدفی دانست که باید تحت پوشش باشند، گفت: مشکل اصلی این است که کدام گروه ها حق بیشتری برای تحت پوشش بودن دارند. ویژگی های اقتصادی و اجتماعی از جمله فقدان درآمد ثابت، تعداد فرزندان و سرپرستی زنان دخیل است.

مدیر اداره تحقیقات رفاهی وزارت تعاون، کار و رفاه در خصوص قانون جهش تولید مسکن گفت: وزارتخانه موظف است گروه هدف را در این قانون مشخص کند و پیشنهاداتی نیز در این خصوص ارائه کرده است. ” نکته دیگر این است که این پروژه نباید صرفاً بر روی املاک و مستغلات متمرکز شود، زیرا تعداد خانه های ساخته شده محدود است و گروه هایی هستند که توانایی خرید مسکن را ندارند و می توانند از مستاجران حمایت داشت.

منبع:ایسنا

فهرست مطالب

اشتراک گذاری

خونه نخر تا کارشناسیش نکردی!

در اینستاگرام با ما همراه باشید!

بگو خونه‌ات کجاست تا بگم قیمتش چنده!

همین الان به کمک سیستم قیمت‌گذاری آنلاین الوملک به طور رایگان قیمت ملک خودت رو محاسبه کن!

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.